Thế giới bóng đá nhỏ bé, thế giới lớn cũng là bóng đá. Khi bạn muốn ai đó yêu môn thể thao này, lý do ấy thường xuất hiện. Với nhiều người, bóng đá là “môn thể thao số một thế giới” — ảnh hưởng quá lớn, phủ sóng quá rộng. Trong bóng đá có cảm xúc chân thành và dục vọng dữ dội; có nhà máy sản xuất giấc mơ, xung đột lao động–chủ, mặt trận dư luận và hệ thống quyền lực; có kẻ thống trị, ngôi sao và nhà tài trợ — như một thế giới thật và trọn vẹn.
Người ta vẫn tin bóng đá là đôi mắt nhìn thế giới: nó đưa bạn tới những con phố xóm ở quốc gia xa lạ, gặp những câu chuyện chưa từng nghe, và rút ra những bài học quý giá cho “thế giới lớn”. Hôm nay, những người yêu bóng đá học được một bài khó quên: tham vọng có thể đưa bạn lên cao hơn, dục vọng đôi khi thúc đẩy bạn cố gắng nhiều hơn, tự tin giúp lọc bỏ tạp âm xung quanh — nhưng khi tất cả phình to vô hạn, kết cục sẽ bi thảm. Trong thế giới bóng đá, nhân vật của câu chuyện ấy là Gianni Infantino.
Lời dụ dỗ của FIFA
Ban đầu, tin đồn nói Infantino chuẩn bị công bố một “sự kiện lớn” sau trận chung kết World Cup. Nhưng sau khi Tây Ban Nha nâng cao chiếc Cúp vàng, Chủ tịch FIFA không hành động ngay; ông trước hết tổng kết kỳ World Cup “thành công chưa từng có”, cảm ơn chính phủ ba nước chủ nhà, rồi đăng một bài chỉ trích kèm 15 tấm ảnh, giận dữ lên án “những kẻ ẩn sau giấy bút và màn hình máy tính, gieo rắc thù hận và tin đồn”. Tin FIFA muốn lập công ty con mới và bán thiểu số cổ phần cho nhà đầu tư tư nhân cũng không được công bố qua kênh chính thức trước, mà đến từ bài đưa tin sớm của The Times ngày 28/7.
Trump từng gọi Infantino là “vua bóng đá”. Dường như Chủ tịch FIFA không còn thỏa mãn với danh hiệu ấy; ông muốn trở thành thần bóng đá, hóa ra bánh mì và cá, định giá một công ty chưa tồn tại ở mức 20 tỷ USD — và trong bản thiết kế của ông, ai cũng kiếm được nhiều tiền hơn. Công ty FIFA dự định thành lập mang tên FIFA Forward Enterprises (FFE). Vì sao FFE được định giá cao đến vậy? Theo kế hoạch của Infantino, công ty con mới sẽ quản lý toàn bộ quyền thương mại và vận hành giải đấu của FIFA, quan trọng nhất đương nhiên là World Cup.
Vì kế hoạch bị truyền thông tiết lộ sớm, FIFA đành vội vàng ra thông cáo và xác nhận sẽ mời vốn tư nhân vào FFE, huy động 4,2 tỷ USD vốn ban đầu. Thực tế, không chỉ FIFA thiếu chuẩn bị: Chủ tịch Liên đoàn Đức Neuendorf nói với Kicker hôm thứ Tư rằng với tư cách thành viên Hội đồng FIFA, ông chưa từng được thông báo về kế hoạch FFE và cũng chỉ biết qua báo chí.
Ngày 28/7 — cũng là ngày The Times và nhiều tờ khác đưa tin về kế hoạch FFE cùng việc huy động vốn tư nhân — FIFA phát hành tuyên bố đầu tiên liên quan và trích lời Infantino: “Bóng đá là môn thể thao được yêu thích nhất thế giới, đồng thời là lực lượng quan trọng thúc đẩy phát triển xã hội và tiến bộ nhân loại. Bóng đá đã phần nào biến mức độ phổ biến ấy thành giá trị thương mại lớn; chúng tôi muốn thành công ấy tiếp tục, vì nó có thể kéo theo sự phát triển của cả thế giới bóng đá. Nhiệm vụ của FIFA là bảo đảm bóng đá phát triển bền vững và bao trùm ở mọi góc của hành tinh.”
Phát triển bằng cách nào? Phương án cốt lõi của Infantino rất đơn giản: phát tiền. Trong tuyên bố, FIFA công bố chương trình mới FIFA Fast Forward Programme (FFFP): mỗi hiệp hội thành viên có thể xin tối đa 20 triệu USD vốn dự án đặc biệt một lần. Ngoài ra, trong ba chu kỳ bốn năm tới (2027–2030, 2031–2034, 2035–2038), mỗi hiệp hội sẽ lần lượt nhận 20 triệu, 22 triệu và 24 triệu USD quỹ phát triển — hơn gấp đôi mức 8 triệu USD của chu kỳ hiện tại (2023–2026). Với nhiều liên đoàn nhỏ, số tiền ấy mang ý nghĩa khác hẳn so với FA Anh hay Liên đoàn Đức.
FIFA cho biết các thành viên cần xác nhận ủng hộ kế hoạch trước ngày 19/9; hiệp hội nào không lên tiếng ủng hộ sẽ không nhận được khoản tối đa 20 triệu USD một lần ấy. FIFA kêu gọi “dân chủ hóa bóng đá toàn cầu”, sẵn sàng đổ nguồn lực lớn vào những vùng bóng đá xa xôi, dễ bị bỏ quên nhất, và nhấn mạnh rằng trong thập kỷ qua chương trình Forward của FIFA đã liên tục tăng quỹ phát triển cho các liên đoàn, giúp những đội mới như Cabo Verde và Curaçao lần đầu bước lên sân chơi cao nhất.
Với việc gọi vốn cho FFE, FIFA dường như đã có bố trí từ trước. Họ viết trong tuyên bố: “Nếu kế hoạch được phê duyệt, công ty Thrive Eternal dự kiến sẽ dẫn đầu liên minh nhà đầu tư của FFE.” Công ty này không đến từ Curaçao hay Cabo Verde; người sáng lập và sở hữu là doanh nhân Mỹ Joshua Kushner. Với nhiều người quan tâm chính trị quốc tế (hay vừa theo dõi World Cup Mỹ–Canada–Mexico), họ này nghe quen: Joshua Kushner là em trai Jared Kushner — con rể Trump — người từng đóng vai trò then chốt trong quá trình Mỹ đăng cai World Cup (và New York cuối cùng tổ chức chung kết). Thrive Eternal nghĩa là “thịnh vượng vĩnh cửu”.
Áp lực từ UEFA
Tối 28/7, UEFA cũng ra tuyên bố rõ ràng phản đối kế hoạch FIFA lập công ty con FFE và gọi vốn tư nhân. “Điều này vượt qua ranh giới mà cơ quan quản lý bóng đá tuyệt đối không được vượt qua. UEFA coi vấn đề này hết sức nghiêm trọng… Linh hồn và việc quản trị bóng đá là tài sản không thể đem ra giao dịch — nhất là khi thiếu mọi sự minh bạch và không thể xác định ai hưởng lợi. Không ai trong chúng ta sở hữu bóng đá. Bóng đá không phải thứ FIFA có thể bán.”
Hai ngày sau, UEFA lên tiếng mạnh hơn, cáo buộc FIFA đã từ bỏ trách nhiệm của người bảo vệ bóng đá thế giới và có thất bại lãnh đạo nghiêm trọng. UEFA nêu: “World Cup tuyệt đối không được biến thành một sản phẩm đầu tư. Đó là một trong những di sản vĩ đại nhất của bóng đá, được xây dựng qua nhiều thế hệ cầu thủ, đội tuyển quốc gia và người hâm mộ khắp các châu lục. Một khi nhà đầu tư bên ngoài nắm quyền sở hữu các giải đấu của FIFA, bóng đá sẽ thay đổi mãi mãi — lợi nhuận thương mại trở thành nghĩa vụ dài hạn, còn kỳ vọng lợi nhuận của nhà đầu tư sẽ là áp lực hiện diện mỗi ngày.”
Trước sự việc này, UEFA đã ở trong “trạng thái chiến tranh” với FIFA. Tháng 5/2025, để gặp Trump tại Qatar, Infantino đến muộn Đại hội FIFA ở Asunción (Paraguay), khiến cuộc họp trì hoãn ba tiếng và khiến Chủ tịch UEFA Ceferin, Chủ tịch FA Anh Hewitt cùng tám thành viên Hội đồng UEFA giận dữ rời phòng giữa chừng. Trước khai mạc World Cup lần này, trọng tài Somalia Artan đã có visa hợp lệ nhưng bị Mỹ từ chối nhập cảnh sau thời gian thẩm tra dài; UEFA lập tức để Artan bắt chính trận Siêu Cup châu Âu giữa Paris và Villa. Sau “sự cố thẻ đỏ” của Balogun, UEFA cũng lên án quyết định của FIFA là “chưa từng có, khó hiểu và vô lý”, khiến người ta khó tin.
Lần này thái độ của UEFA còn quyết liệt hơn: họ tuyên bố rõ ràng rằng trừ khi FIFA từ bỏ hoàn toàn phương án này và cam kết từ nay sẽ không bao giờ mở hệ thống quản trị cùng quyền sở hữu giải đấu cho tư bản tư nhân, nếu không thì bất kỳ đội tuyển nào thuộc UEFA cũng sẽ không tham dự bất kỳ giải nào của FIFA. Trước đó Liên đoàn Séc từng lên tiếng ủng hộ kế hoạch của Infantino, nhưng trước lập trường cứng rắn của UEFA họ cũng đổi hướng. Cũng trong ngày tuyên bố ấy (30/7), UEFA họp khẩn nội bộ do Ceferin chủ trì; theo thông tin, Chủ tịch FA Anh Hewitt đã phát biểu “rất cứng rắn” về việc tẩy chay các giải FIFA.
Cùng ngày, Concacaf cũng họp khẩn và bác đề xuất của FIFA. Hôm sau AFC ra tuyên bố, mô tả tình hình là “sự chia rẽ chưa từng có trong bóng đá” và cho rằng dự án FFE của FIFA không thể đạt được sự đồng thuận lẫn đoàn kết cần thiết để tiến lên. Tới lúc ấy, kế hoạch của Infantino đã sát mép thất bại — ba liên đoàn châu lục này đại diện cho hơn nửa số hiệp hội thành viên FIFA.
Rạng sáng 1/8 theo giờ Thụy Sĩ, FIFA nhân danh Chủ tịch Infantino xác nhận đề xuất dự án FFE sẽ không tiếp tục. Infantino giải thích: “Sau khi lắng nghe nghiêm túc ý kiến các bên, chúng tôi nhận rõ dự án đã gây ra mức độ bất đồng nhất định. Dù tỷ lệ ủng hộ thực tế ra sao, bản thân sự bất đồng ấy đã không còn phù hợp với mục tiêu ban đầu khi chúng tôi đề xuất kế hoạch.” Thế là dự án FFE đến rồi đi vội vàng; trang hỏi–đáp liên quan mà FIFA từng vội vàng đưa lên cũng đã bị gỡ bỏ.
Cái giá Infantino phải trả
Infantino đã thua. Ông thua phiếu đa số, thua kế hoạch mới, và có thể còn thua cả đãi ngộ cá nhân hậu hĩnh. Theo The Times, nếu FFE tiến lên, người đứng đầu công ty mới sẽ chính là Chủ tịch FIFA, với mức lương tương đương Tổng giám đốc NFL Roger Goodell — lần công bố gần nhất khoảng 64 triệu USD/năm, gấp khoảng mười lần lương hiện tại của Infantino. Dù tái đắc cử thành công, 2027–31 cũng sẽ là nhiệm kỳ Chủ tịch FIFA cuối của ông — nghe như một “hợp đồng lớn cuối sự nghiệp” khá hấp dẫn.
Infantino còn mất người trợ thủ đáng tin cậy nhất bên cạnh. Ngày 31/7, khi cả ba liên đoàn châu lục đã phản đối rõ ràng và FIFA ở tâm bão, cố vấn cao cấp Carlos Cordeiro của Infantino tuyên bố từ chức. Cordeiro làm việc cho FIFA từ 2021, trước đó từng là Chủ tịch Liên đoàn Mỹ. Trong tuyên bố, ông viết không khoan nhượng: “Tôi không tham gia đề xuất này và tôi phản đối rõ ràng.” Ông chất vấn cách FIFA ra quyết định: “Vì sao làm thương vụ này? Vì sao lại lúc này? Cơ chế giám sát nào? Ai hưởng lợi? Có quy trình cạnh tranh không? Biện pháp quản trị ra sao? Nhà đầu tư nhận gì, và thế giới bóng đá phải trả giá thế nào?” Cùng ngày, COO FIFA Kevin Lambour nói với AP rằng dự án FFE “hoàn toàn do một cá nhân đơn phương sắp đặt. Dự án không nên tiếp tục, và các lãnh đạo chính trị của bóng đá cũng nên tự vấn và đưa ra quyết định đúng đắn.”
Tính chính danh và năng lực lãnh đạo của Infantino trên ghế Chủ tịch bị nghi ngờ và phủ nhận chưa từng có. Ông tuyên bố kế hoạch FFE “sẽ trở thành cơ hội quan trọng thúc đẩy phát triển bóng đá toàn cầu” và nhấn mạnh việc thực thi tuân thủ quy trình dân chủ, nhưng chưa từng thực hiện ngay cả sự trao đổi nội bộ tối thiểu trong FIFA. Nếu “tốt cho mọi người”, vì sao phải giấu? Thực tế Infantino hẳn không thể không lường trước tranh cãi và sức kháng cự sắp tới; việc ông chọn công bố sau World Cup Mỹ–Canada–Mexico cũng có lẽ nằm trong tính toán ấy. Nếu UEFA (hay bên liên quan khác) tẩy chay các giải FIFA, ba giải tiếp theo lần lượt là: U20 nữ thế giới, vòng loại World Cup nữ, và World Cup nữ Brazil hè năm sau. Có lẽ với ông, nếu bị tẩy chay là những giải ấy thì tình hình không nghiêm trọng bằng.
FIFA sẽ bầu Chủ tịch vào ngày 18/3 năm sau. Infantino trước đó được xem là chiếm ưu thế rõ rệt, gần như chắc chắn tái đắc cử, nay đối mặt với bất định lớn. UEFA có thể đề cử Chủ tịch Paris Saint-Germain kiêm Chủ tịch Hiệp hội câu lạc bộ châu Âu Nasser Al-Khelaifi để thách thức ghế của Infantino. Chủ tịch Concacaf, người Canada Victor Montagliani, cũng có thể tham gia cuộc đua. Cuối cùng, Infantino có thể mất cả quyền lực — nền tảng tồn tại của ông.
Phóng viên Athletic Stafford-Bloor có cách diễn đạt tinh tế: “Infantino đã tới khoảnh khắc Icarus của mình.” Trong thần thoại Hy Lạp, Daedalus làm cánh sáp cho mình và con trai Icarus để thoát khỏi Crete. Ông dặn đi dặn lại: “Đừng bay quá thấp, cũng đừng bay quá cao.” Nhưng Icarus say mê bay lượn, càng lúc càng cảm thấy mình gần với thần linh, cứ lao về phía mặt trời. Cuối cùng cánh sáp tan chảy, Icarus chìm xuống biển.
Nhiệm kỳ của Infantino cũng gợi nhớ đến Faust trong các tác phẩm của Goethe và những người khác. Trong nhiều phiên bản chuyện Faust, ông từng là nhà giả kim; và Infantino quả thực là nhà giả kim thành công, khéo léo nhất trong lịch sử FIFA — dưới thời ông doanh thu tổ chức đạt đỉnh lịch sử và khoản hỗ trợ cho các liên đoàn thành viên tăng mạnh. Nhưng Faust luôn muốn nhiều hơn, nên ký giao kèo với quỷ Mephistopheles và phải trả giá. Điểm khác lớn nhất: Faust khao khát “tri thức vĩnh cửu”, còn Infantino đuổi theo “thịnh vượng vĩnh cửu” — đúng như tên tổ chức đầu tư ấy. Bài học giống nhau: dục vọng không bao giờ có điểm dừng.
Cập nhật lúc 2026-08-02 11:50